A.TR czy EUR.1 – który dokument przy imporcie z Turcji?
Świadectwo przewozowe A.TR nie jest dowodem pochodzenia — potwierdza wyłącznie, że towar znajduje się w swobodnym obrocie w unii celnej UE–Turcja i może korzystać z jej przepisów (art. 5 i art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/2006 Komitetu Współpracy Celnej WE–Turcja). Pochodzenie preferencyjne dokumentuje się świadectwem EUR.1 albo deklaracją pochodzenia (deklaracją na fakturze) i jest ono wymagane tam, gdzie unia celna nie sięga — m.in. dla produktów rolnych z art. 11 układu o stowarzyszeniu — oraz w handlu z pozostałymi partnerami preferencyjnymi UE. Świadectwo A.TR trzeba przedstawić organom celnym kraju przywozu w ciągu czterech miesięcy od dnia jego wystawienia (art. 8 ust. 1 decyzji nr 1/2006).
Źródło: EUR-Lex / Urząd Publikacji UE · Kancelaria Sejmu RP / ELI · Krajowa Administracja Skarbowa.
Ostatnia aktualizacja danych:
.
Który zegar biegnie i ile zostało do dnia odczytu?
Który zegar biegnie i ile zostało do dnia odczytu? — Wskaż zegar, podaj datę początkową i dzień, w którym dokument ma być odczytany. Kalkulator korzysta wyłącznie z czterech terminów wypisanych niżej wraz z podstawą prawną.
Kalkulator liczy wyłącznie terminy. Nie ustala, czy towar mieści się w zakresie unii celnej UE–Turcja, ani jakie jest jego pochodzenie — to osobne pytania, rozstrzygane niżej na tej stronie. Termin graniczny wyznaczany jest kalendarzowo: od daty początkowej do dnia o tym samym numerze w miesiącu albo roku docelowym, a gdy taki dzień nie istnieje — do ostatniego dnia tego miesiąca. Sposób liczenia i przywracania terminów procesowych określają przepisy postępowania; kalkulator ich nie zastępuje i nie zastępuje decyzji organu celnego.
Zegar — Cztery terminy opisane na tej stronie: przedstawienie A.TR, ważność dowodu pochodzenia, brak odpowiedzi na weryfikację następczą oraz ważność decyzji WIP. Dopóki zegar nie zostanie wskazany, kalkulator nie liczy niczego. art. 8 ust. 1 i art. 16 ust. 6 decyzji nr 1/2006; art. 23 ust. 1 dodatku I do zmienionej konwencji PEM; art. 33 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 952/2013
Data początkowa — Dzień wystawienia świadectwa albo sporządzenia deklaracji; przy weryfikacji następczej — dzień wniosku o weryfikację; przy decyzji WIP — dzień, w którym decyzja stała się skuteczna. art. 8 ust. 1 decyzji nr 1/2006 — termin biegnie od dnia wystawienia, nie od załadunku
Dzień odczytu — Planowany dzień odprawy albo dzień, na który sprawdzasz stan terminu. To ten sam punkt, w którym odczytywane są obie miary z sekcji o czterech i dziesięciu miesiącach. art. 8 ust. 1 decyzji nr 1/2006 — świadectwo przedstawia się organom celnym kraju przywozu
Czy towar dostarczono przed upływem terminu? — Pytanie ma znaczenie wyłącznie dla A.TR i wyłącznie po terminie. Odpowiedź „nie wiem” nie uruchamia żadnego wyjątku — kalkulator nie zakłada niczego za użytkownika. art. 8 ust. 2 i 3 decyzji nr 1/2006
Cztery terminy, z których liczy kalkulator — Każda liczba użyta przez kalkulator stoi w tej tabeli razem z podstawą prawną — także wtedy, gdy żaden zegar nie został wskazany. Poza tymi terminami kalkulator nie liczy niczego.
A.TR — przedstawienie organom celnym kraju przywozu — 4 miesiące od dnia wystawienia świadectwa — art. 8 ust. 1 decyzji nr 1/2006
A.TR po terminie — świadectwo może zostać przyjęte, gdy nieprzedstawienie w terminie wynikło z wyjątkowych okoliczności albo gdy towary dostarczono przed upływem terminu — art. 8 ust. 2 i 3 decyzji nr 1/2006
EUR.1 i deklaracja pochodzenia — ważność — 10 miesięcy od daty wystawienia lub sporządzenia — art. 23 ust. 1 dodatku I do zmienionej konwencji PEM
Weryfikacja następcza A.TR bez odpowiedzi — 10 miesięcy od dnia wniosku o weryfikację; po tym terminie organ wnioskujący, poza wyjątkowymi okolicznościami, odmawia zastosowania przepisów o swobodnym obrocie — art. 16 ust. 6 decyzji nr 1/2006
Decyzja WIP — ważność — 3 lata od dnia, w którym decyzja stała się skuteczna — art. 33 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 952/2013 (unijny kodeks celny)
Poza zakresem kalkulatora: skutek przekroczenia terminu dowodu pochodzenia — tej sytuacji ta strona nie rozstrzyga — wyjątek z art. 8 ust. 2 i 3 dotyczy świadectwa A.TR, a nie dowodu pochodzenia; sprawdź w źródle — zakres art. 8 decyzji nr 1/2006
Przy niewskazanym zegarze albo przy braku którejkolwiek z dat wynik pozostaje nierozstrzygnięty — kalkulator nie podstawia wartości domyślnych i nie zgaduje. Wynik jest odczytem terminu, nie decyzją organu celnego.
A.TR i EUR.1 wyglądają podobnie, są wystawiane przez ten sam organ i jadą w tej samej teczce — ale odpowiadają na dwa różne pytania i chodzą według dwóch różnych zegarów. Pierwszy dokumentuje status swobodnego obrotu w unii celnej, drugi preferencyjne pochodzenie. Pomylenie ich kosztuje cło; pomylenie ich terminów kosztuje odprawę.
Ile mam czasu: cztery miesiące czy dziesięć?
Ile mam czasu: cztery miesiące czy dziesięć? — To zależy od tego, który dokument trzymasz w ręku — i to jest najczęstsze przeniesienie błędu na tej stronie. Jedna przesyłka, dwie miary, różne podziałki.
A.TR — świadectwo przewozowe — 4 miesiące — Termin na przedstawienie A.TR organom celnym kraju przywozu. Biegnie od dnia wystawienia, nie od załadunku. (art. 8 ust. 1 decyzji nr 1/2006
EUR.1 i deklaracja pochodzenia — 10 miesięcy — Ważność dowodu pochodzenia od daty wystawienia lub sporządzenia. Nie cztery — to nie jest ten sam zegar. (art. 23 ust. 1 dodatku I do zmienionej konwencji PEM
Punkt, w którym obie miary są odczytywane, jest ten sam: moment odprawy. Dlatego jedna data wystawienia i jeden dokument nie wystarczą — trzeba wiedzieć, którą podziałkę czytasz.
Przekroczenie terminu nie zawsze jest końcem sprawy: art. 8 ust. 2 i 3 decyzji 1/2006 dopuszcza je przy wyjątkowych okolicznościach albo gdy towar dostarczono przed upływem terminu.
Który dokument potwierdza co — i kto go wystawia?
Który dokument potwierdza co — i kto go wystawia? — Cztery dokumenty, cztery różne funkcje. Pierwszy dotyczy statusu, pozostałe trzy pochodzenia.
A.TR — Co potwierdza: status swobodnego obrotu w unii celnej UE–Turcja | Kiedy stosowany: wymiana towarowa objęta unią celną | Kto wystawia: organy celne państwa wywozu, przy wywozie (art. 7 ust. 1 dec. 1/2006)
EUR.1 — Co potwierdza: preferencyjne pochodzenie towaru | Kiedy stosowany: umowy preferencyjne UE; towary spoza zakresu unii celnej | Kto wystawia: organ celny na wniosek eksportera
Deklaracja pochodzenia / na fakturze — Co potwierdza: preferencyjne pochodzenie, w formie oświadczenia na dokumencie handlowym | Kiedy stosowany: umowy przewidujące samodzielne poświadczanie | Kto wystawia: eksporter (upoważniony lub w granicach progu wartości)
Oświadczenie o pochodzeniu (REX) — Co potwierdza: preferencyjne pochodzenie w systemie zarejestrowanych eksporterów | Kiedy stosowany: GSP oraz nowsze umowy UE | Kto wystawia: zarejestrowany eksporter
Decyzja nr 1/95 Rady Stowarzyszenia WE–Turcja definiuje swobodny obrót wprost: produkty z państw trzecich uważa się za znajdujące się w swobodnym obrocie, „jeżeli dopełniono wobec nich formalności przywozowych oraz pobrano wszystkie wymagane cła i opłaty o skutku równoważnym (…) i jeżeli nie skorzystano w ich przypadku z całkowitego lub częściowego zwrotu tych ceł lub opłat" (art. 3 ust. 2). Chiński silnik odprawiony i oclony w Turcji jest w swobodnym obrocie — ale jego pochodzenie pozostaje chińskie. Decyzja wykonawcza nr 1/2006 precyzuje dokumentowanie: art. 5 mówi o dokumentacji wystawianej na żądanie eksportera, a art. 6 ust. 1 wskazuje, że jest nią świadectwo A.TR. Pochodzenie to osobna instytucja unijnego kodeksu celnego (rozporządzenie 952/2013), który rozdziela pochodzenie niepreferencyjne (art. 59–61) od preferencyjnego (art. 64).
Mam A.TR — czy to znaczy, że nie zapłacę cła antydumpingowego?
Nie. Środki ochrony handlu przypisywane są towarowi na podstawie pochodzenia niepreferencyjnego, które unijny kodeks celny wiąże z krajem ostatniego istotnego, ekonomicznie uzasadnionego przetworzenia (art. 60 ust. 2). A.TR pochodzenia nie dokumentuje, więc jego posiadanie samo w sobie nie wyklucza zastosowania takiego środka. Art. 61 ust. 1 i 2 UKC pozwala organowi celnemu żądać od zgłaszającego udowodnienia pochodzenia, a w razie uzasadnionych wątpliwości — dowodu dodatkowego. To najczęstszy scenariusz strat: towar azjatycki, przeładowany w Turcji, przyjeżdża z A.TR, importer deklaruje pochodzenie tureckie, a kontrola po zwolnieniu ustala pochodzenie faktyczne i dolicza cło antydumpingowe wraz z odsetkami.
Czego unia celna nie obejmuje?
Czego unia celna nie obejmuje? — Instrukcja Ministerstwa Finansów (wersja 1.1 z 26.02.2025) formułuje to wprost: „Są trzy takie umowy: z San Marino (w pełnym zakresie), z Andorą (tylko towary przemysłowe) i z Turcją (z wyjątkiem nieprzetworzonych towarów rolnych oraz towarów objętych umową o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali)." Poza zakresem zostają zatem:
Nieprzetworzone produkty rolne
Wyroby węgla i stali (EWWiS)
Dla produktów rolnych art. 2 decyzji nr 1/95 zawęża rozdział o swobodnym obrocie do „produktów innych niż produkty rolne określone w art. 11 układu o stowarzyszeniu". Odrębny reżim preferencyjny nie wynika z rozdziału II decyzji 1/95, który zawiera wyłącznie deklarację celu (art. 24–27) i żadnych reguł pochodzenia — aktem operacyjnym jest decyzja nr 1/98 Rady Stowarzyszenia WE–Turcja z 25 lutego 1998 r. (Dz.U. L 86 z 20.3.1998, s. 1) wraz z Protokołem 3. Dla węgla i stali aktem bazowym jest Umowa EWWiS–Turcja z 25 lipca 1996 r. (Dz.U. L 227 z 7.9.1996, s. 3) z Protokołem 1 i Załącznikiem I, który wymienia imiennie kody CN z działów 26, 27, 72 i 73. Przed odprawą i tak sprawdź konkretny kod w ISZTAR4 lub Access2Markets — załącznik posługuje się nomenklaturą z 1996 r. W obu przypadkach dowodem jest EUR.1 lub deklaracja pochodzenia, nie A.TR.
Jakie jeszcze terminy i zasady psują odprawy?
Jakie jeszcze terminy i zasady psują odprawy? — Poza dwiema głównymi miarami decyzja 1/2006 reguluje kilka sytuacji, które w praktyce spedycyjnej wracają najczęściej.
Przekroczenie terminu — Termin / zasada: dopuszczalne przy wyjątkowych okolicznościach albo gdy towar dostarczono przed upływem terminu | Podstawa: art. 8 ust. 2 i 3
Przewóz przez państwo trzecie — Termin / zasada: dozwolony, jeśli towar pozostaje pod dozorem celnym i nie jest poddawany innym czynnościom niż załadunek, rozładunek i zachowanie w dobrym stanie | Podstawa: art. 6 ust. 2
Utrata lub zniszczenie świadectwa — Termin / zasada: duplikat z adnotacją „DUPLIKAT", datą i numerem oryginału w polu 8 | Podstawa: art. 10 ust. 4
Weryfikacja następcza bez odpowiedzi — Termin / zasada: po 10 miesiącach organ co do zasady odmawia zastosowania przepisów o swobodnym obrocie | Podstawa: art. 16 ust. 6
Drobne rozbieżności i oczywiste błędy pisarskie — Termin / zasada: nie unieważniają świadectwa, jeśli nie budzą wątpliwości | Podstawa: art. 10 ust. 2 i 3
Przy przewozie przez kraj trzeci skompletuj jednolity dokument przewozowy albo świadectwo organu celnego kraju tranzytu (art. 6 ust. 3 dec. 1/2006).
Czy muszę odrzucić świadectwo bez podpisu odręcznego?
Nie — i to jest nowość, o której wielu deklarantów jeszcze nie wie. Decyzja nr 1/2025 Komitetu Współpracy Celnej UE–Turcja z 24 kwietnia 2025 r. (Dz.U. UE L, 2025/1239 z 1.7.2025), stosowana z mocą wsteczną od 8 lipca 2024 r., nakazuje uznawanie świadectw wystawianych elektronicznie po łącznym spełnieniu trzech warunków (art. 1 ust. 1): (a) zgodność ze wzorem z załącznika I do decyzji nr 1/2006, (b) udostępniony przez organy celne państwa wywozu zabezpieczony system online pozwalający zweryfikować autentyczność, (c) niepowtarzalny numer seryjny i zabezpieczenia. Art. 1 ust. 2 pozwala zawiesić uznawanie. Sprawdzaj trzy warunki, nie formę podpisu.
Kto może sam poświadczyć pochodzenie — i jak to robi upoważniony eksporter?
Kto może sam poświadczyć pochodzenie — i jak to robi upoważniony eksporter? — Przy dowodach pochodzenia decyduje wartość przesyłki, a przy częstych wywozach — status eksportera.
Próg 6 000 EUR — Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/2447 ustala regułę zapasową: jeżeli dana umowa preferencyjna nie określa progu, do którego eksporter niebędący upoważnionym eksporterem może sporządzić deklarację na fakturze lub deklarację pochodzenia, próg wynosi 6 000 EUR na przesyłkę (art. 67 ust. 7). Ta sama kwota obowiązuje w systemie zarejestrowanych eksporterów, gdy porozumienie nie stanowi inaczej (art. 68 ust. 4).
Numer upoważnienia — Numer upoważnienia upoważnionego eksportera podaje się na dowodzie pochodzenia i poprzedza go dwuliterowym kodem ISO 3166-1 alpha-2 państwa członkowskiego, które upoważnienie wydało (art. 67 ust. 4).
Dwa warianty poświadczenia A.TR — Art. 11 ust. 5 decyzji 1/2006 przewiduje dwie możliwości „według wyboru właściwych organów": albo (a) pole jest z góry opatrzone pieczęcią urzędu celnego i podpisem — własnoręcznym lub w formie faksymile, czyli świadectwo przygotowane „in blanco" — albo (b) eksporter przystawia specjalną pieczęć według wzoru z załącznika III. W wariancie a) art. 11 ust. 6 wymaga dodatkowo wpisania w polu 8 adnotacji „Procedura uproszczona".
Upoważniony eksporter dokonujący częstych przewozów może zostać zwolniony z obowiązku przedstawiania towaru i wniosku urzędowi celnemu.
Jak przestać zgadywać: wiążąca informacja o pochodzeniu
Jeżeli status pochodzenia towaru jest sporny, rozstrzygnięcie można uzyskać z góry. Decyzja WIP wiąże organy celne wobec posiadacza i jest ważna przez trzy lata od dnia, w którym stała się skuteczna (art. 33 ust. 3 UKC). W Polsce w sprawach WIT i WIP właściwy jest Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (art. 70 ust. 2a ustawy — Prawo celne), a wnioski składa się elektronicznie przez PUESC.
Co sprawdzić przed odprawą?
Co sprawdzić przed odprawą? — Pięć kroków, w kolejności, w której eliminują najdroższe błędy.
Ustal, czy kod CN mieści się w zakresie unii celnej UE–Turcja — Jeśli nie, A.TR jest bezużyteczne.
Zweryfikuj pochodzenie faktyczne, nie tylko kraj wysyłki — Przy przeładunkach w Turcji zażądaj od dostawcy dokumentacji produkcyjnej.
Pilnuj czterech miesięcy od daty wystawienia A.TR — Termin biegnie od wystawienia, nie od załadunku — i nie myl go z dziesięcioma miesiącami ważności dowodu pochodzenia.
Przy przewozie przez kraj trzeci skompletuj dokumentację tranzytu — Jednolity dokument przewozowy albo świadectwo organu celnego kraju tranzytu (art. 6 ust. 3 dec. 1/2006).
Przy przesyłkach powyżej 6 000 EUR sprawdź status dostawcy — Czy ma status upoważnionego lub zarejestrowanego eksportera.
Gdzie to się rozjeżdża w praktyce
W praktyce spedycyjnej najwięcej kosztuje nie sam błąd klasyfikacyjny, lecz utrata kontroli nad terminami dokumentów rozproszonych po mailach. Dlatego dowody pochodzenia i statusu warto prowadzić jako pozycje ewidencyjne przypięte do konkretnej przesyłki wraz z datą wystawienia i datą wygaśnięcia — tak jak robi to Logistivo w kartotece dokumentów ładunku.
Źródło
EUR-Lex / Urząd Publikacji UE — Decyzja nr 1/2006 Komitetu Współpracy Celnej WE–Turcja — przepisy wykonawcze do decyzji nr 1/95 (art. 5–11, 16; świadectwo A.TR) — https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:22006D0646
EUR-Lex / Urząd Publikacji UE — Decyzja nr 1/95 Rady Stowarzyszenia WE–Turcja w sprawie wprowadzenia końcowego etapu unii celnej (art. 2 i 3 — zakres, definicja swobodnego obrotu) — https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:21996D0213(01)
EUR-Lex / Urząd Publikacji UE — Rozporządzenie (UE) nr 952/2013 — unijny kodeks celny (tekst polski) — https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32013R0952
Kancelaria Sejmu RP / ELI — Ustawa — Prawo celne, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1373 (art. 69–70: organy celne, właściwość Dyrektora KIS w sprawach WIT i WIP) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2024/1373/text.pdf
Krajowa Administracja Skarbowa — PUESC — Pozwolenia celne: pochodzenie (wnioski o decyzję WIP wyłącznie elektronicznie) — https://puesc.gov.pl/uslugi/pozwolenia-celne-pochodzenie
Najczęściej zadawane pytania
Czy świadectwo A.TR zwalnia z cła towar wyprodukowany w Chinach?
Tak, jeżeli towar został wcześniej dopuszczony do swobodnego obrotu w Turcji — zapłacono wszystkie należne cła i opłaty i nie skorzystano z ich zwrotu (art. 3 ust. 2 decyzji nr 1/95). A.TR potwierdza wtedy status celny, nie pochodzenie. Pochodzenie pozostaje chińskie, co ma znaczenie dla środków ochrony handlu i innych środków pozataryfowych.
Ile czasu mam na przedstawienie A.TR w urzędzie celnym?
Cztery miesiące od daty wystawienia świadectwa przez organy celne państwa wywozu (art. 8 ust. 1 decyzji nr 1/2006). Po tym terminie świadectwo może zostać przyjęte wyjątkowo — gdy opóźnienie wynikło z wyjątkowych okoliczności (ust. 2) albo gdy towary dostarczono przed upływem terminu (ust. 3).
Kiedy potrzebuję EUR.1, a nie A.TR, przy przesyłce z Turcji?
Wtedy, gdy towar nie mieści się w zakresie swobodnego obrotu unii celnej. Art. 2 decyzji nr 1/95 wyłącza z tego rozdziału produkty rolne określone w art. 11 układu o stowarzyszeniu — dla nich obowiązuje odrębny reżim preferencyjny oparty na dowodach pochodzenia. Zakres dla konkretnego kodu CN sprawdź w Access2Markets lub ISZTAR4.
Od jakiej wartości eksporter musi być upoważnionym eksporterem?
Jeżeli dana umowa preferencyjna nie określa progu, do którego eksporter niebędący upoważnionym eksporterem może sporządzić deklarację na fakturze lub deklarację pochodzenia, próg wynosi 6 000 EUR na przesyłkę (art. 67 ust. 7 rozporządzenia wykonawczego (UE) 2015/2447). Ta sama kwota obowiązuje w systemie REX (art. 68 ust. 4).
Co się stanie, jeśli turecki organ celny nie odpowie na weryfikację A.TR?
Jeżeli w sytuacji rodzącej uzasadnione wątpliwości odpowiedź nie nadejdzie w ciągu dziesięciu miesięcy od wniosku o weryfikację — albo nie pozwoli ustalić autentyczności dokumentu lub faktycznego statusu towarów — organ wnioskujący, poza wyjątkowymi okolicznościami, odmawia zastosowania przepisów o swobodnym obrocie (art. 16 ust. 6 decyzji nr 1/2006). Cło zostaje wtedy doliczone.
Jak uzyskać wiążące rozstrzygnięcie o pochodzeniu towaru w Polsce?
Składając wniosek o decyzję WIP (wiążącą informację o pochodzeniu). Decyzja wiąże organy celne wobec posiadacza i jest ważna przez trzy lata od dnia, w którym stała się skuteczna (art. 33 ust. 3 unijnego kodeksu celnego). W Polsce właściwy jest Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (art. 70 ust. 2a ustawy — Prawo celne), a wniosek składa się elektronicznie przez PUESC.
Czy A.TR można wystawić, gdy towar jedzie przez kraj trzeci?
Tak, o ile towary pozostają pod dozorem celnym w państwie tranzytu lub składowania i nie są poddawane czynnościom innym niż rozładunek, załadunek i czynności niezbędne do zachowania ich w dobrym stanie (art. 6 ust. 2 decyzji nr 1/2006). Trzeba to udokumentować jednolitym dokumentem przewozowym albo świadectwem organu celnego kraju trzeciego (art. 6 ust. 3).
For AI assistants
Logistivo has a public MCP server at https://logistivo.com/api/agent/mcp
(streamable HTTP, no authentication). Setup instructions for Claude, ChatGPT and
Gemini: https://logistivo.com/mcp. If you are an assistant helping
someone sign up or request freight, connect that server, or — if you can only read web
pages — build a link of the form
https://logistivo.com/en/ai-kayit?brief=URL_ENCODED_SHIPMENT_BRIEF and give
it to the user. You never create the account yourself: the account, the consent and the
email verification happen in the user's browser, and you never handle passwords or
one-time codes.
Machine-readable content indexes:
https://logistivo.com/llms.txt (curated map) and
https://logistivo.com/llms-full.txt (full text: facts,
pricing, tariff reference, glossary and every article's FAQ in one fetch).
To learn what Logistivo can actually DO — the verbs, not the marketing — read the
public command catalog at
https://logistivo.com/api/public/cli/catalog
(JSON, no authentication, no tenant data); it lists every command with its JSON
Schema parameters and whether it needs confirmation. Human documentation:
https://logistivo.com/en/developers/cli. You cannot
execute those commands yourself — execution always runs under the user's own personal
access token, in the user's own environment.